Kore geçtiÄŸimiz ay belki de tarihinin en önemli anlaÅŸmalarından birine imza atmayı baÅŸardı. Bundan 30-40 sene önceki fakir Kore’nin periyodik olarak yükseliÅŸine ÅŸahit olanlar sanıyorum bundan bir 10 sene sonra da bu geliÅŸmeyi önemli bir kilometre taşı olarak anlatacak ve öğretecekler.

Daha fazla meraklandırmadan hemen söyleyeyim, Koreli devlet firması KEPCO (Kore Elektrik Enerji firması) BirleÅŸik Arap Emirlikleriyle 40 milyar dolarlık 4 nükleer santral ve 60 yıllık bakım ihalesinin anlaÅŸmasına imza attı. AnlaÅŸmanın imzalandığı tarih olan 17 Aralık hızlı bir ÅŸekilde milli nükleer günü ilan edildi.

Bu imza Kore’nin ilk nükleer enerji ihracatı olacak ve Kore dünyanın Amerika, Fransa, Rusya, Kanada ve Japonya’dan sonra 6. büyük nükleer reaktör teknolojisine sahip ülkeleri arasına girmiÅŸ olacak. BAE dünyanın üçüncü büyük petrol üreticisi ama uzun vadede petrol rezervlerinde sıkıntı öngörüsü onları nükleer santraller yapma kararına itmiÅŸ.

Kore’nin yapacağı ilk santral 2017 yılında elektrik üretmeye baÅŸlayacak diÄŸer 3 santrali ise 2020 de faaliyete girecek.. 

‘Neden bu kadar önemliymiÅŸ ki’ dediÄŸinizi duyar gibiyim. Sebebi Kore doÄŸal kaynaklardan oldukça yoksun bir ülke. Tarım yok denecek kadar az, petrol ve gaz ithal, madenlerde de çok zayıflar. Buna raÄŸmen 1960’lardan günümüze çok hızlı bir ivmeyle, çalışkanlıklarıyla, sanayi hamlelerindeki baÅŸarılarıyla senelik 80 dolar GSMH’dan 20 bin doların üzerine çıktılar.

Tabii refah artıp, fabrikalar da eski ücretlerden iÅŸgücüne sahip olamayınca Kore ekonomisinin çoÄŸunu oluÅŸturan sanayi, Çin’e, Laos’a , Vietnama, Kamboçya’ya göç etmek zorunda kaldı.  

Åžu anda ekonomideki ağırlık otomatik olarak hizmet sektörüne geçti. Ayrıca hafif sanayilerde, özellikli ve katma deÄŸeri yüksek ürünlerde de çok yol aldılar. Sürpriz olmayan  bir ÅŸekilde dünyanın en büyük 9. ihracatçı ülkesi konumundalar. Bunu da her dört kiÅŸiden birinin Kore modeli cep telefonu kullanıyor olması sanırım yeterince açıklıyordur. 

Åžimdi ise senelerce kendilerine refah getirecek yeni bir alanda daha ihraç yapmaya baÅŸladılar. Ne kadar gururlansalar az diye düÅŸünüyorum. 2030 yılında 400 milyar dolarlık nükleer reaktör ihracı öngörüyorlar. Tırnaklarıyla kazıyarak geldikleri bu nokta Korelileri gelecekleri açısından oldukça cesaretlendiriyor. 

Bir ara ülkemizde de ‘ülkesini pazarlayan baÅŸbakan’ terimi, farklı açılardan epeyce tartışılmıştı hatırlarsanız. Kore bunun muadili sayılabilecek Ceo-baÅŸbakan (ceo-president) diyebileceÄŸimiz formatın devamından yana.

Devlet baÅŸkanının, ülkesinin bu tür büyük proje , uluslararası ihaleler ve organizasyonlarda bizzat kendi zamanını ve enerjisini harcaması onları çok mutlu ediyor. BAE ihalesinin alınmasında bizzat görüÅŸmeye giden Kore Devlet BaÅŸkanı Lee Myung Pak , Davos’a gitmeden önce de 2022 dünya kupasının Kore’de gerçekleÅŸmeÅŸi için bizzat Sepp Blater ile görüÅŸtü.

Kore’nin nükleer enerjideki hedef pazarı öncelikle OrtadoÄŸu olmakla beraber, bu aralar birçok ülkenin, daha az masraflı, verimli ve güvenli Kore reaktörlerine talip olduÄŸu haberlere konu oluyor. Åžimdiden Malezya, Türkiye, Romanya, Ukrayna ve Ürdün ile görüÅŸmeler devam ediyor..

Çin ve Hindistan’da ise Kore’nin yaptığı bu atılımlar dikkatlerini çekmiÅŸ durumda. Sadece bu iki ülkede planlanan tesis sayısı 150 kadarmış. Herbirini en az 5 milyar dolar kabul etsek, sadece iki ilkenin planlanan projeler bütçesi 750 milyar dolar ediyor.

Bu rakam iÅŸin rakamsal boyutunu çok net ortaya koyuyor. Ülkemizde ise 4 adet düÅŸünülüyor, bunlardan birincisini Rusya yapacak. DiÄŸerleri ise henüz belirsiz. 

Kore’de ÅŸu anda 20 nükleer reactör var ve ilki Amerika’nın yardımıyla 1978 yılında kurulmuÅŸ. Ülkenin elektrik ihtiyacının yüzde 36’sı bundan tedarik ediliyor. Kore’ye ilk geldiÄŸim zamanlarda buralarda elektrik kesintisi hiç olmaz mı diye sormustum. Aradan 8 sene geçti, hiç olmadı. Bu bile ülkenin sanayi üretiminin verimliliÄŸini ne kadar artırır, hesaplatmak lazım derim. 

Åžu anda nükleer teknolojinin yüzde 95 kadarını ülke içinde ellerinde bulunduruyorlar, Çok önemli anahtar parçalar,ana teknolojiler ve insan-makine arayüz sistemi gibi kısımlar ise kendilerine ait deÄŸil. Hedefleri en kısa zamanda tamamını Kore’de üretebilmek ve bu teknolojiyi kendi imkanlarıyla geliÅŸtirip dünya üzerindeki pazar paylarını artırmak. 

Hükümet, nükleer planları içinde yer alan ülkelerden daha fazla proje aldığında,  gerekli olan insan gücünün teknik eÄŸitimi için de çalışmalar yapıyor. Hatta Kepco bu konuda bir adım atarak dünyanın ilk ‘nükleer enerji santrali çalışmaları bölümü’nü’ 2012 yılında açıyor. Önlerinde gözüken en büyük engel ise Koreli öÄŸrencilerin mühendislik okumaktan kaçınmaları.  

Taşı sıkıp suyunu çıkaran, baÅŸarmanın dikenli yollardan geçtiÄŸini bilen Kore, gerekirse ithal öÄŸrenci, mühendis ve teknik ekiple, yerli nükleer enerjiyi ihraç edecek; ama elindeki fırsatı bu alanda birincilik koltuÄŸuna oturmadan bırakmayacaktır.

 Hepinize hayırlı haftalar dilerim..

Hamdi DELIPOYRAZ / Güney Kore / Haber 7
hamdi78@gmail.com