Ukrayna, Karadeniz’in kuzey kıyısında yer alan,1991 yılında Rusya’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiÅŸ bir ülkedir. Ukrayna’nın baÅŸkenti Kiev’dir. Resmi dilin Ukraince olanu ülkede Rusça da herkes tarafından bilinir. Donetsk, Harkov ve Odesa Ukrayna’daki diÄŸer büyük ÅŸehirlerdir.

                      Ukrayna’da BaÅŸkanlık Seçimi

    Ülkenin nüfusu yaklaşık 45,7 milyondur ve bu nüfusun %78 ini Ukrain, %17 si Rus, geri kalan bölümü de farklı azınlıklar oluÅŸturmaktadır. Tipik Karadeniz ikliminin hâkim olduÄŸu Ukrayna’da hava sıcaklıkları kış mevsiminde   -8 /+12, yaz mevsiminde ise 18 / 25 dereceler arasında olmaktadır. Ülke Profili: Alan 603,550 km kare, Enflasyon 25,2 %,  Ä°ÅŸsizlik 3 %, GSYÄ°H Büyümesi 2.1, KiÅŸi başına GSYÄ°H  7.400 Dolar. 

               “Ukrayna Cumhuriyeti’nin kısa tarihi      

        Ukrayna tarihinde 3 kez bağımsızlığını kazanmaya çalışmıştır. Bunlardan ilki 1917′de olmuÅŸ ancak Kızıl Ordu: ayaklanmayı bastırmasıyla birlikte Ukrayna Sovyet Rusya’nın egemenliÄŸi altına girmiÅŸtir. Ukrayna’nın Rusya için hayati olmasının nedeni de bir tahıl ambarı olmasıdır. 

       Ä°kinci Dünya Savaşı: sırasında Ukrayna bağımsızlığını kazanmayı tekrar denemiÅŸ ancak baÅŸarılı olamamıştır. Stalin rejimi Ukrayna’daki milliyetçi hareketi bastırmıştır. 1986′daki Çernobil felaketine kadar Sovyet Rusya ile uyum içinde yaÅŸayan Ukraynalılar’da, bu tarihten sonra milliyetçilik düÅŸünceleri tekrar canlanmaya baÅŸlamıştır.

        Sovyetler BirliÄŸi’nin dağıldığı dönemde, 24 AÄŸustos 1991′de Ukrayna bağımsızlığını ilan etmiÅŸtir. Bu tarihte ayrıca Rusya ve Beyaz Rusya’yla birlikte Bağımsız Devletler TopluluÄŸunun kurucu üyelerinden birisi olmuÅŸtur.         

      Bağımsız Ukrayna’nın ilk lideri seçimle baÅŸa gelen Leonid Kravchuk’tur. Kravchuk’tan sonra Leonid Kuçma, Ukrayna’nın baÅŸkanı olmuÅŸtur. Kuçma döneminde yapılan ekonomik devrimler hiperenflasyona sebep olmuÅŸtur. Ayrıca özelleÅŸtirme politikaları da oldukça baÅŸarısızdır.

        Oldukça otoriter bir lider olan Kuçma, 4’üncü kez seçilmesi için gerekli olan anayasal deÄŸiÅŸiklikleri yapamayınca, 2004 seçimlerinde kendisi yerine Yanukoviç’i destekledi. Uluslararası gözlemciler seçimlerin uluslararası standartlardan uzak olduÄŸunu, Yanukoviç lehine hile yapıldığını belirtti.     

      Seçim sonuçları Yanukoviç lehine açıklanınca Turuncu Devrim olarak da bilinen halk protestosu baÅŸladı. Polis ayaklanmayı bastırmayı reddetti ve yüksek mahkeme seçimlerin yenilenmesine karar verdi. Yenilenen seçimlerin sonucunda YuÅŸenko Ukrayna’nın yeni baÅŸkanı oldu. (http://tr.wikipedia.org/wiki/Ukrayna). 

     2004’te yapılan Devlet BaÅŸkanlığı seçiminde Viktor YuÅŸenko 51.99, Viktor Yanukoviç ise 44,2 oy aldı.

          Ukrayna’da Devlet BaÅŸkanlığı seçimini kim kazandı?

    Ä°lk turda Ukrayna halkı 18 aday arasında tercihini yaptı.  Ekonomik kriz ve siyasi istikrarsızlıklarla uzun süre belirsizlik yaÅŸayan Ukrayna’da, seçimin ilk turunu, Rusya yanlısı Bölgeler Partisi lideri Viktor Yanukoviç’in önde tamamladı.     

      Merkezi Seçim Komisyonunun sonuçlara iliÅŸkin yaptığı son açıklamasında, oyların yüzde 95′inin sayıldığı, buna göre Yanukoviç’in oyların yüzde 35,42′ini, TimoÅŸenko’nun ise yüzde 25,95′ini aldığı kaydedildi. 

     Ukrayna’da ilk turu yapılan baÅŸkanlık seçiminde oyların sayılmasının ardından ikinci turda yarışacak muhalefet lideri Viktor Yanukoviç ile BaÅŸbakan Yuliya TimoÅŸenko arasındaki oy farkının 10 puan olduÄŸu belirtildi. Ä°lk turda adaylardan birinin %50 oy alamaması nedeniyle seçimin ikinci turu yapıldı.  Ukrayna’da, seçimi izlemek için çok sayıda yabancı gözlemci de bulundu.    

    Ukrayna’da 7 Åžubat kritik Devlet BaÅŸkanlığı seçimi yapıldı. 37 milyon seçmen,  BaÅŸbakan Yuliya TimoÅŸenko ve Viktor Yanukoviç arasında tercihini yaptı.  Ukrayna halkı sandık başına giderek ülkenin 19 yıllık bağımsızlık tarihinde yeni Devlet BaÅŸkanını belirledi.      

       37 milyon seçmen, Devlet BaÅŸkanı Viktor YuÅŸenko, BaÅŸbakan Yuliya TimoÅŸenko arasında tercihini yaptı. 7 Åžubat 2010 yılında yapılan ikinci turda sandıktan çıkan isim Viktor Yanukoviç oldu. 

       Ukrayna’da Devlet BaÅŸkanlığı için yapılan seçim 2004 yılında yapılan ‘Turuncu Devrim’in sonunu getirdi. Rusya yanlısı muhalefet lideri Viktor Yanukoviç Ukrayna’nın yeni devlet baÅŸkanı oldu.    

      Yuliya TimoÅŸenko(49) DoÄŸu Ukrayna’da 1960 yılında doÄŸdu.2000 yılında BaÅŸbakan oldu. 2001 yılında doÄŸal gaz kaçakçılığı suçlamasıyla hapse girdi. ‘Turuncu Devrim’ sürecinde Viktor YuÅŸenko ile müttefik oldu. 2005 yılında BaÅŸbakan olduktan sekiz ay sonra görevinden alındı. 2007 yılında tekrar göreve geldi.    

         TimoÅŸenko’nun seçimi kazanması halinde geçen yıl yüzde 15 küçülen Ukrayna ekonomisini iyileÅŸtirmek için merkezleÅŸtirilmiÅŸ ve denetlenebilir piyasa rejimine dönecek olan TimoÅŸenko’nun, anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi ve oligarklara karşı sert tutum sergilemesi nedeniyle rakipleri tarafından kabul edilmeyerek yeni politik çatışmalara yol açacağını öne sürülüyor.    

        2004’teki Turuncu Devrim’de sıkı Batıcılardan olan ama son dönemde Rusya’ya faydacı ısınma turları yapan TimoÅŸenko ise “Sandıklara atacağınız pusulalar ülkemizin 10 yıl hangi yolda gideceÄŸini belirleyecek. Dikkatli olun” mesajı vermiÅŸti.       

          TimoÅŸenko, oyunu kullandıktan sonraki açıklamasında, “Seçmen bugün sadece bir aday seçmeyecek, Ukrayna’nın geleceÄŸini de belirleyecek” demiÅŸti. 

       Yeni BaÅŸkan Viktor Yanukoviç (59) Bölgeler Partisi lideri. 1950 yılında Donbass kömür bölgesinde doÄŸdu. Ä°ÅŸ dünyasının temsilcisi olarak görülüyor. 2004 yılındaki Devlet BaÅŸkanlığı seçimlerinde Moskova’nın desteÄŸine raÄŸmen kaybetti. 2006 yılında BaÅŸbakanlığa gelmesine raÄŸmen 2007 ‘Turuncu’ partilere karşı görevi kaybetti. Moskova ile sıcak iliÅŸkilerden yana.    

      Yanukoviç’ seçimi kazandı. Ancak,  reformları devam ettirmese dahi parlamentoda çoÄŸunluÄŸu bulunan TimoÅŸenko blokuyla uÄŸraÅŸmak zorunda kalacağı kesin.

       Rus yanlısı olarak bilinen Viktor Yanukoviç’in politik yaÅŸamı, Donetsk bölgesinde bir devlet görevlisiyken 2002 yılında baÅŸbakanlığa atanmasıyla baÅŸladı. 

         2005 yılında devletin zirvesi için adaylığını koyan Yanukoviç, “Turuncu Devrim”in zafer kazanmasıyla devlet baÅŸkanlığı umutlarını erteledi.  

         Bu yılki seçimi kazanan Yanukoviç’in, yönetime geldikten sonra “her ÅŸeyi deÄŸiÅŸtireceÄŸini” vaat ediyor.

        AB yerine Rusya ve BDT ülkeleriyle iliÅŸkileri geliÅŸtirme yanlısı olarak bilinen Yanukoviç’in, Rus dilinin ikinci anadil olarak onaylanmasını ve NATO’ya giriÅŸin ancak referandum sonuçlarına göre olabileceÄŸini savunuyor.  

            Yanukoviç, Rus donanmasının Karadeniz’deki mevcudiyetini 2017 yılından sonra da devam ettirmekten yana. Viktor Yanukoviç’in en çok eleÅŸtiri aldığı noktalardan biri de geçmiÅŸindeki adli vakalar.

        Ülkede, Sovyetler sonrası liderlerin iktidar üzerinde egemenliÄŸinin kırıldığı 2004 yılındaki “Turuncu Devrim”den beri ilk kez devlet baÅŸkanlığı seçimi yapıldı.

    Yanukoviç,   ”Ukrayna halkı deÄŸiÅŸim istiyor. Yeni dönem yakında baÅŸlıyor” derken,     Rusya yanlısı Bölgeler Partisi lideri Yanukoviç, devlet baÅŸkanlığı koltuÄŸuna oturduÄŸu takdirde bir önceki yönetimin NATO’ya üyelik çabalarını sona erdireceÄŸi sözünü verdi.       

     Ancak ülkesinin AB’ye entegre olması için çaba göstereceÄŸini vurguladı. 

    Bu seçim, sonuçta Rusya’ya yaradı.  Turuncu Devrim de tarih oldu.

    Ukrayna Devlet BaÅŸkanını belirleyen seçim bir yanda Rusya diÄŸer yanda Avrupa ile iliÅŸkilerinde belirleyici rol oynayacak.

     Devlet BaÅŸkanı YuÅŸenko döneminde, AB ve özellikle ABD ile iliÅŸkilerini geliÅŸtiren Ukrayna, hem AB’ nin   , hem de ABD’nin desteÄŸini almıştı. Özellikle ABD, Ukrayna’nın NATO üyesi olması için giriÅŸimlerde bulunmuÅŸtu.     

      “Moskova’nın adamı deÄŸilim” mesajı veren Yanukoviç, “Kazanırsak kendi ellerimizle güçlü bir Ukrayna yaratacağız. Dış politikada dengeli olacağız. Batı ile Rusya arasında eÅŸit mesafede bulunacağız” dedi.  

     Seçim kurulunun açıkladığı sonuçlarla baÅŸkanlığının “kesin” olduÄŸunu ilan eden 59 yaşındaki Viktor Yanukoviç, bir televizyona verdiÄŸi mülakatta rakibine çattı ve “Yuliya TimoÅŸenko sanırım istifa etmeli. Kendisi bunu çok iyi anlıyordur. Bunu görmese bile bu seçenek kendisine sunulacaktır herhalde. Ben çalışmak istediÄŸim kiÅŸinin ismini önereceÄŸim” ÅŸeklinde konuÅŸtu. 49 yaşındaki TimoÅŸenko ise son sandık sayılana kadar yenilgiyi kabullenmeyeceÄŸini ve sonuna dek mücadelesini sürdüreceÄŸini belirtti. 

   Ukrayna halkının büyük bölümü bu seçimden pek bir ÅŸey beklemiyor. Nedeni ise Turuncu Devrim’den sonra 5 sene zarfında ekonomik ve siyasi reformların yapılamaması. Ukrayna ekonomisi durgunluk döneminden geçiyor.

     Rus tekelindeki Kafkaslar ve Asya enerji kaynaklarının Avrupa’ya aktarılmasında Ukrayna en önemli transit ülke konumunda. Rusya, Kiev’in  izlediÄŸi politikaya göre gaz fiyatı belirliyor.

      Ukrayna yeniden Moskova eksenine girecek. Türkiye’nin enerji alanında jeopolitik önemi ise azalacak. 

       Siyasi ve ekonomik istikrarsızlık içindeki ülkenin ayaÄŸa kaldırılması seçilen Devlet BaÅŸkanı için hiç de kolay olmayacak.

 
Mürteza HASANOÄžLU / Azerbaycan / Haber 7
h.murteza@mynet.com